Zespół Zamkowo -
Parkowy z renesansowym zamkiem zwanym "Małym Wawelem"
 
W skład zespołu zamkowo - parkowego wchodzą: zamek, oranżeria, zabudowania
gospodarskie, poza murem zespołu przekształcony browar, a od południa i
południowego - zachodu zespół parkowy. Z nie istniejących już dzisiaj
zabudowań: folwark, stawy z wylęgarnią ryb, gorzelnia, młyn zamkowy nad
Stryszawką, stajnie.

Zawiązkiem zamku był dwór obronny wzniesiony ok. 1554 r. przez Kaspra
Suskiego, usytuowany na północ od Rynku u podnóża góry Jasień. Budowla powstała
z miejscowego kamienia łamanego, obrabianego stosownie do potrzeb nielicznych
szczegółów dekoracyjnych budynku.

Rozbudowany w okazałą magnacką rezydencję w 1614 roku z udziałem
Piotra Komorowskiego. Powiększony i wewnątrz zmodernizowany ok. 1708 roku przez
Annę z Lubomirskich Wielopolską voto Małachowską. Rekonstruowany w latach
1882-87 i 1905.
Murowany - trójskrzydłowy z czterema wieżami, zgrupowany dookoła
prostokątnego dziedzińca z wjazdem od wschodu.Skrzydło południowe jednotraktowe
- dwupiętrowe, częściowo podpiwniczone zakończone od wschodu dwupiętrową budowlą
z II poł. XVI wieku, znacznie z czasem przekształcone. Budowla ta wysunięta na
dziedziniec od tej strony opięta jest szkarpami i flankowana od wschodu dwoma
wieżami: północno - wschodnią z II poł. XVI wieku i południowo-wschodnią z 1708
roku. Wieża południowo - wschodnia z balkonem w stylu Rejencji, z herbem
Starykoń, z datą 1708 r. i chorągiewką z herbem Wieniawa wraz z drugą wieżą przy
południowo - zachodnim narożniku zamku tego samego kształtu i z tego samego
okresu flankuje zarazem południową elewację zamku.
Południowa elewacja zamku o rytmicznym układzie okien,
zaakcentowana pośrodku portalami sieni i balkonu, zmodernizowana na początku
XVIII wieku, zrekonstruowana została po pożarze zamku w 1905 roku. Na piętrze
skrzydła południowego oraz wieży południowo - wschodniej znajdują się dwa
kominki późnobarokowe z początku XVIII wieku: z herbem Wielopolskich Starykoń i
Branickich Korczak. Skrzydło zachodnie jest dwupiętrowe z
prostokątna dobudową od zachodu i czworoboczną wieżą zegarową przy narożniku
północno-wschodnim, prawdopodobnie jest niejednolite. Połać północna z wieżą
pochodzi z połowy XVI wieku natomiast połać południowa jest jednotraktowa z
początku XVII w. Na piętrze znajduje się sala marszałkowska nakryta pułapem
belkowym i ozdobiona kamiennym manierystycznym kominkiem z czterema kolumnami,
ze szczytem ujętym wolutami, z bogatą dekoracją rzeźbiarską oraz herbami Korczak
i Nowina (Piotra Komorowskiego i Katarzyny z Przeręb-Przerębskich Komorowskiej
Starostów Oświęcimskich i Barwałdzkich hrabiów Liptowskich i Orawskich).
Zasadnicze wejście do sali wiedzie wprost z dziedzińca po schodach
jednobiegowych, które załamują się pod kątem prostym.
Na wieży zegarowej na piętrze usytuowana została kaplica z 1614
roku, rozczłonkowana wewnątrz pilastrami i sklepiona w formie kapy przepasanej
na krzyż gurtami i uzupełnionej w narożnikach dwiema stykającymi się lunetami.
Na ścianach widoczne fragmenty polichromii z pocz. XVII wieku. W ścianie
frontowej nisza ołtarza z obrazem "Typus Christi de Cruce repsiti", będący
repliką obrazu z 1654 r. Bogate późnorenesansowe obramienia okienne z ornamentem
okuciowym z rantami i kaboszonami, w kaplicy natomiast skromniejsze obramienia
okien i portali z połowy XVI wieku i pocz. XVII w. zachowane zostały głównie na
elewacji zamku od strony dziedzińca. Skrzydło północne jest
parterowe i niejednolite. Część zachodnia łącząca się bezpośrednio z wieżą
zegarową jednotraktowa zbudowana w XVII wieku, część wschodnia dwutraktowa z XIX
wieku.
Skrzydła południowe i zachodnie ozdobione są od dziedzińca piętrowymi
krużgankami arkadowymi, filarowo - kolumnowymi z czworobocznymi występami -
loggiami w narożnikach miedzy tymi skrzydłami oraz w narożniku między skrzydłem
zachodnim i wieżą zegarową. Na arkadach dwa kartusze herbowe Topór - matki
Piotra Komorowskiego i Starykoń Wielopolskich z datą 1757 r. O
północy na krużgankach można również spotkać Białą Panią, którą jest widmo Anny
Konstancji z Lubomirskich Wielopolskiej. Na terenie przyzamkowego parku znajduje
się piękna oranżeria, wybudowana w stylu neogotyku angielskiego oraz Domek
Ogrodnika, w którym mieści się izba regionalna Towarzystwa Miłośników Ziemi
Suskiej. Zgromadzone zbiory obrazują kulturę materialną i duchową Górali
Babiogórskich i Żywieckich.
Na górze Jasień znajduje się Kaplica wzniesiona dla
upamiętnienia walk stoczonych przez Konfederatów Barskich z oddziałami
rosyjskimi gen. Suworowa w 1771 roku. Powstała prawdopodobnie w 1773 roku. W
części głównej mieści ołtarz z obrazem Matki Boskiej
Częstochowskiej.
GALERIA
FOTOGRAFII
www: muzeum.sucha-beskidzka.pl
e-mail: muzeum@sucha-beskidzka.pl

Muzeum Miejskie Suchej Beskidzkiej
|